Een tijdelijke verzameling elementaire deeltjes

Hoe kan ik een abstract, theoretisch en contra-intuitief onderwerp als elementaire deeltjes uitgelegd krijgen aan iemand zonder enige wetenschappelijke of wiskundige achtergrond? Ik volg mijn grote voorbeeld Richard Feynman en gebruik de metafoor: een elementair deeltje zie ik als een nachtkastje met drie schuiven. Dat kastje staat op ski’s en beweegt zich op een enorm uitgestrekte ijspiste. Nog nooit heeft iemand de rand ervan kunnen zien, misschien is ze wel oneindig groot.

Het kastje beweegt, dus heeft het energie, zijn benzine, zeg maar. Die zit in de onderste lade. Wat raar is, is dat er geen verbruik is. De enige manier waarop er kan worden bijgetankt of geledigd is door met een ander kastje te botsen. Bij dat overgieten van de ene tank naar de andere, wordt er niks gemorst.

De bovenste lade bevat de electrische lading. Lading kun je zien als de helft van het yinyang-symbool. Het is dus ofwel zwart, negatieve lading, ofwel wit, positieve lading. Er kunnen meerdere kleine ladingen in de lade zitten, wel altijd van één kleur. We spreken af dat drie kleine ladingen overeenkomen met één grote lading. Een kastje met ladingen is zowaar omgeven door aura in de kleur van die ladingen, waardoor deeltjes elkaar herkennen. Hoe dichter ze komen, des te intenser is de aura.

Gelijke aura’s stoten elkaar af, ongelijke trekken elkaar aan. Als deeltjes op die manier heel dicht bij elkaar komen, kunnen de zwarte en de witte lading elkaar ontmoeten en een volledig yinyang-symbool worden. Daarbij neutraliseren ze elkaar alsof er geen lading is, maar echt weg zijn ze niet. De tussenlade bevat de massa, zeg maar: hoe zwaar het kastje is. Het kan gebeuren dat als je de lade opentrekt er niks inzit, of je kan een pluimpje vinden, of een knikker, of een zware metalen bal zelfs.

Ziehier het simpelste familielid: een kastje met niks in de lades behalve de onderste. Ik ben Foton. Niemand kan sneller dan mij: ik weeg niks en ben niet te beïnvloeden door aura. Sommigen zeggen dat ik maar aangetrouwde familie ben, maar ik voel me hier toch thuis.

De volgende in de rij gelijkt heel erg op Foton en hier is geen twijfel dat hij “echte” familie is. Op het eerste zicht is het enige verschil dat er een pluimpje in de massa-lade zit. Ik ben Neutrino. Ik ben neutraal en klein, waardoor ik weinig behoefte heb aan contact met andere familieleden.

Daarnaast staat een kastje met drie zwarte kleine ladingen (dus één grote lading) en een knikker in de massa-lade. Ik ben Elektron. Ik heb dus een zwarte aura rond mij.

Sommige kastjes hebben ook een paar zeer korte armpjes met zeer sterke handjes. Die handjes zijn rood, groen of blauw gekleurd. Daar komt er juist eentje aan, met een zware bol, twee witte kleine ladingen en gekleurde handjes die zwaaien. Ik ben Op. En naast mij staat Neer die goed op me lijkt. Het enige verschil is dat hij slechts één kleine lading heeft en die is zwart.

Dergelijke kastjes hebben de sterke neiging elkaar per drie (een van elk kleur) vast te pakken als ze elkaar tegenkomen op de ijspiste. Je krijgt ze nooit meer los en ze combineren alle energie, massa en lading als één team. Er zijn twee combinaties mogelijk: ofwel 2 Ops en 1 Neer (team Proton), ofwel 1 Op en 2 Neers (team Neutron). Als je goed telt zie je dat bij Neutron alle ladingen geneutraliseerd zijn, terwijl Proton 3 witte kleine ladingen in overschot heeft, die we voortaan tellen als één grote lading.

Witte aura trekt zwarte aura aan, dus als Proton voldoende dicht bij Elektron komt vragen ze elkaar ten huwelijk en blijven ze in elkaars buurt waardoor hun ladingen geneutraliseerd zijn. Dat heeft de familie namelijk het liefst, geladen rondlopen vraagt teveel energie. Ze laten zich voortaan Waterstofatoom noemen. Totdat ze scheiden.

Twee Protonen stoten elkaar af, maar als het vuur hard genoeg kan worden gestookt en er zijn ook Neutronen in de buurt die kunnen bemiddelen, dan kan een groep Protonen en Neutronen zich als een soort piramide beginnen te stapelen. Dat begint eenvoudig met bijvoorbeeld 2 Protonen en 1 of 2 Neutronen maar voor je het weet klitten ze in kleinere en grotere groepen samen. Ze kunnen wel met 100 zijn. Om die wilde geladen Proton-meute in bedwang te houden zijn er veel Neutronen nodig maar hun aantal steekt niet zo nauw.

Daarrond verzamelt zich een harem Elektronen die er op kaleidoscopische wijze rond bewegen. Sommigen zeggen dat het er als een planetenstelsel in het klein uitziet, maar dat zijn dwazen die nog nooit een atoom zijn geweest. Het is veel subtieler en de Elektronen zijn precies overal en nergens.

En nu is het hek echt van de dam. Verschillende piramides met harem verbinden zich in een oneindig aantal combinaties. Alzo ontstaat na miljarden jaren pruttelen en borrelen een ster met een planeet waar, als de soep lang genoeg gekookt en geprutteld heeft, er iemand geboren wordt die zichzelf als een tijdelijke verzameling elementaire deeltjes beschrijft en dit artikel schrijft.

Het schijnt dat er een gek bestaat die Protonen verzamelt, ze samen in een grote holle donut stopt en ze daar permanent schoppen onder hun kont geeft tot ze tureluurs ronddraaien. Die protonen zeggen dat ze voelen dat hun zware bal dan steeds zwaarder wordt. Op een bepaald moment ontmoeten ze een andere groep Protonen die de andere kant opdraait en het gaat allemaal zo snel dat een stevige botsing niet meer te vermijden is. Dit is zo intens dat ze precies een wedergeboorte meemaken. Die gek is er ook in geslaagd “onmogelijke” combinaties van ‘Ops’ en ‘Neers’ te maken, zoals drie van dezelfde.

Het schijnt ook dat we broertjes en zusjes hebben die veel zwaarder zijn dan ons, zo zwaar dat het nachtkastje daar niet op gemaakt is, onstabiel wordt en uit elkaar valt.

Dan is er nog Neutron die zich niet goed in zijn vel voelt als hij alleen is. Hij heeft dan de onweerstaanbare drang om zich vroeg of laat als Proton te outen.

Er wordt ook nog gezegd dat elk deeltje de helft van een tweeling zou zijn, die er exact hetzelfde uitziet behalve de aura is anders van kleur. Elektron heeft mij eens vertelt dat hij zijn tweelingsvlam is tegengekomen. Die stelde zich voor als Positron en was zo aantrekkelijk dat we ze nooit meer hebben teruggezien. Maar Proton heeft er nog nooit een tegengekomen, men weet niet waar ze zijn, zelfs niet of ze in het wild bestaan. Die gek van hierboven heeft er wel eens een paar in gevangenschap gekweekt.

Nu heb ik het nog niet gehad over de spin van onze familieleden. We hebben er nochtans allemaal een. Sommige een hele, en anderen een halve.